RECENZJE KSIĄŻEK

PIERWSZY BŁYSK GENIUSZU

Jeśli miewasz przeczucia, wiesz z autopsji, co to jest intuicja, jeśli zdarzyło Ci się ustosunkować do kogoś na podstawie tzw. pierwszego wrażenia, to książka „Błysk! Potęga przeczucia” jest właśnie dla Ciebie. Natomiast jeśli w swoim życiu kierujesz się zdrowym rozsądkiem, Twój umysł jest ścisły i wolisz pojmować świat w sposób naukowy, to również spodoba Ci się ta pozycja. Malcolm Gladwell to człowiek, który bezczelnie, lecz naukowo słusznie, poważa rolę badań, doradców i naukowych analiz, ale nie robi tego, przeciwstawiając intuicję nauce, a łącząc je. Autor „Błysku” - za granicą cieszący się ogromnym uznaniem - jest pionierem nowej nauki, która swoje metody poznawcze opiera na pierwszym wrażeniu. „Time” umieścił Gladwella na liście stu największych myślicieli i naukowców. Jego książka „Punkt przełomowy” od siedmiu lat utrzymuje się w pierwszej dziesiątce najpoczytniejszych książek biznesowych w rankingu ekonomicznego dziennika „The Wall Street Jurnal”. Co ciekawe, Gladwell nie używa słowa „intuicja”, które z góry zakłada brak logiki i racjonalności. Zamiast tego posługuje się nazwą „natychmiastowe poznanie”.

Na pytanie, dlaczego napisał „Błysk!”, Gladwell odpowiada: „Bo… zapuściłem włosy i w moim życiu natychmiast nastąpiły drobne, ale znaczące zmiany. Zacząłem dostawać mandaty za przekroczenie prędkości, co wcześniej nigdy mi się nie zdarzało. Zatrzymywano mnie do szczegółowej kontroli na lotniskach”. „A pewnego dnia, gdy szedłem Fourteenth Street na Manhattanie, do krawężnika podjechała policyjna furgonetka i wyskoczyło z niej trzech funkcjonariuszy. Jak się okazało, szukali gwałciciela, a według nich ów gwałciciel wyglądał zupełnie jak ja. Wyjęli portret pamięciowy i rysopis. Przyjrzałem się i najuprzejmiej, jak potrafiłem, zwróciłem im uwagę, że poszukiwany przestępca wcale nie jest do mnie podobny. Był wyższy, potężniej zbudowany i o kilkanaście lat ode mnie młodszy. […] Jedyną naszą wspólną cechą była burza kręconych włosów” - mówi Gladwell. „Po prostu chcę, żeby ludzie poważnie traktowali proces natychmiastowego poznania (rapid cognition)” - tłumaczy. „Błysk!” to książka o wielkiej potędze pierwszego wrażenia, czyli potędze czegoś, co wydarza się w mgnieniu oka, bez udziału świadomości i myśli.

Michał Grodecki

„Błysk! Potęga przeczucia”, Malcolm Gladwell, Znak, 2007

ZABAWNE ODPOWIEDZI NA TRUDNE PYTANIA

Po co facetom sutki? Setki pytań, które zadalibyście lekarzowi dopiero po kilku głębszych - rzadko kiedy tytuł książki określa ją tak trafnie, jak w tym przypadku. Po co facetom sutki to zbiór zaskakujących, dziwnych, czasem obscenicznych, czasem bardzo istotnych pytań, na które odpowiadają wspólnie lekarz pogotowia - Billy Goldberg oraz pisarz i satyryk - Mark Leyner.

Dlaczego nie wolno połykać gumy do żucia? Czy nasienie jest pożywne? A tuczące? Czy szkło kontaktowe może zapodziać się gdzieś w głowie? Dlaczego kupa pływa? Czy jedzenie marchwi poprawia wzrok? Czy punkt G faktycznie istnieje? A może korciło Cię kiedyś, by spytać lekarza dlaczego mężczyźni budzą się z poranną erekcją? Dlaczego niektórym pępek wystaje, a innym nie? Czy po ostrygach będziecie napaleni? Czy można umrzeć ze strachu? Dlaczego staruszki mają wąsy? Czy płytka w głowie uruchomi wykrywacz metalu na lotnisku? - na te i wiele innych pytań odpowiadają autorzy, a czynią to, w sposób wielce sympatyczny i zabawny.

Wypowiedzi zawarte w książce pokazują, że nie ma trudnych i niewygodnych pytań. Są tylko ludzie, którzy nie umieją we właściwy sposób na nie odpowiadać. Książka bawiąc uczy, a ucząc - rozbawia jeszcze bardziej. Po jej lekturze nie będziecie musieli już konsultować się ze swoim lekarzem lub farmaceutą.

Michał Grodecki

"Po co facetom sutki? Setki pytań, które zadalibyście lekarzowi dopiero po kilku głębszych", Billy Goldberg, Mark Leyner, Wydawnictwo NATALIS, 2006

ZBRODNIA, HUMOR I IV RP

Kiedy dowiedziałam się, że Kanalia jest pierwszą książką Pawła Pollaka, który w dodatku nie zajmuje się pisarstwem zawodowo, lecz jest skandynawistą i tłumaczem, do lektury byłam nastawiona dość sceptycznie (no cóż, Mandaryna też próbowała sił w śpiewaniu...). Po przeczytaniu książki jednak byłam już pewna, że jej autor nie podzieli losu wyżej wymienionej piosenkarki(?), a porównywanie go do niej jest poważną pomyłką.

Ale zacznijmy od początku. Trzy morderstwa, pozornie niczym ze sobą niepowiązane ofiary z całkiem różnych środowisk, różne narzędzia zbrodni, różni podejrzani… W czasie śledztwa jednak zaczynają pojawiać się fakty, których istnienie nie może być zwykłym zbiegiem okoliczności. Zbrodnie powoli łączą się w jedną całość. Rozwiązywaniem skomplikowanej zagadki zajmują się trzej mężczyźni: cyniczny i bezczelny Mordarski, niepoprawny kobieciarz Senik i nieśmiały aspirant Lepka, dla którego sprawa ta jest pierwszą w jego zawodowej karierze.

Książka napisana jest z dużym poczuciem humoru, silnie podkreślony jest kontrast między bohaterami. Zwłaszcza różnice między doświadczonym inspektorem Markowskim a żółtodziobem Lepką prowokuje wiele komicznych sytuacji i zabawnych dialogów.

Akcja Kanalii osadzona jest we współczesnych polskich realiach, odnajdujemy tu liczne nawiązania do obecnej sytuacji w naszym kraju i związanych z nią postaci, począwszy od byłego prezydenta Kwaśniewskiego, a na księdzu Rydzyku i moherowych beretach skończywszy.

W jednym z wywiadów Pollak, wymieniając polecane przez siebie dzieła literatury skandynawskiej, powiedział: (...) jeśli któraś z tych książek cię znudzi, odłóż ją, nie męcz jej, najwyraźniej do ciebie nie trafiła. Wydaje mi się, że mało kto odniesie te słowa do Kanalii.

Karolina Pajkiert

"Kanalia", Paweł Polak, Agencja Wydawnicza Jacek Santorski & Co, 2006

TWÓJ LOS W TWOICH RĘKACH

Zarówno autorem, jak i głównym bohaterem książki Zaryzykuj - zrób to! jest Richard Branson, angielski miliarder, nazywany przez wielu ulubionym bogaczem. Choć jego nazwisko nie jest powszechnie znane w Polsce, to marka Virgin, której potęgi jest twórcą, jest niewątpliwie rozpoznawalna (w Wielkiej Brytanii przez, uwaga!, 100% badanych!). Nie sposób się temu dziwić, biorąc pod uwagę fakt, iż Virgin nie oferuje jednego konkretnego produktu czy usługi, lecz skupia ponad 200 firm zarządzanych przez jednego przedsiębiorcę.

Trudno powiedzieć, co skłoniło Bransona do napisana książki, w której zawarł swoje przemyślenia i wskazówki na temat biznesu, zabawy, rodziny czy sposobu życia. Można złośliwie podejrzewać go o chęć kolejnego zysku z jej sprzedaży lub potrzebę opowiedzenia o swoich sukcesach i zdolnościach. Można znów z odrobiną naiwności twierdzić, że po prostu chciał podzielić się z innymi swą receptą na szczęście i pomóc w osiągnięciu postawionego sobie celu.

Książka jest lekka i optymistyczna, jednak nie sposób nie zwrócić uwagi na masę użytych w niej sloganów (Żyj pełnią życia, Nigdy się nie poddawaj, Spraw, by każda sekunda była ważna, Nie żałuj tego, co było, etc.). Hasła równie piękne i głębokie, co trudne do realizowania i wcielania w życie. Choć autor stara się udowodnić, że los w dużym stopniu leży w naszych rękach, to po lekturze jego książki właściwie utwierdziłam się w przekonaniu, że większość osiągnięć zawdzięcza się po prostu szczęściu.

Na koniec jeszcze mała wskazówka - książkę Bransona radzę schować przed młodymi ludźmi zastanawiającymi się nad sensem dalszej edukacji: kiedy przeczytają historię o miliarderze, który odniósł niewątpliwy sukces mimo tego, iż 18 razy był wyrzucany ze szkoły, może stać się on ich godnym naśladowania idolem.

Karolina Pajkiert

"Zaryzykuj - zrób to!", Richard Branson, Wydawnictwo NATALIS, 2006